Wszystko o czasowniku w języku niemieckim

Teoria, odmiana czasownika, rodzaje czasowników i przykłady




Czasownik teoria

Czasownik jest odmienną częścią mowy i odpowiada na pytania: Co robi? Co się z nim dzieje? Formą podstawową czasownika jest bezokolicznik. W języku polskim bezokolicznik kończy się na na -ć(cieszyć się, spać, pisać). W języku niemieckim bezokolicznik kończy się na -en (malen – malować, fragen - pytać, trinken - pić).

Aby odmienić czasownik przez osoby w czasie teraźniejszym Präsens, należy usunąć końcówkę -en i do tematu czasownika dodać końcówki osobowe.

Końcówki osobowe

Personalpronomen - Zaimek osobowy Verbendungen - Końcówka
ich -e
du -st
er/sie/es/man -t
wir -en
ihr -t
sie/Sie en

Czasownik regularny

  malen - malować besuchen - odwiedzać, uczęszczać fragen -pytać
ich male besuche frage
du malst besuchst fragst
er/sie/es/man malt besucht fragt
wir malen besuchen fragen
ihr malt besucht fragt
sie/Sie malen besuchen fragen

Czasowniki, kończące się na: -t, -d, -chn, -ffn, -tm, otrzymują w 2. i 3. os. lp. i 2. os. lm. przed końcówką osobową samogłoskę e.

  antworten - odpowiadać rechnen - liczyć badenen -kąpać się
ich antworte rechne bade
du antwortest rechnest badest
er/sie/es/man antwortet rechnest badet
wir antworten rechnen baden
ihr antwortet rechnet badet
sie/Sie antworten rechnen baden

Czasowniki, których temat kończy się na: -s, -ss, -ß, -z, -tz, -x, w 2. os. lp. zamiast końcówki -st otrzymują końcówkę -t.

  heißen - nazywać się tanzen - tańczyć reisen - podróżować
ich heiße tanze reise
du heißt tanzt reist
er/sie/es/man heißt tanzt reist
wir heißen tanzen reisen
ihr heißt tanzt reist
sie/Sie heißen tanzen reisen
Przykłady

Der Lehrer fragt den Schüler. Heißt du Martha? Ihr tanzt gern. Sie reisen viel. Du lernst doch Deutsch. Meine Schwester maltin der Freizeit. Ich bade im Meer. Sie antwortet nicht. Du rechnest zu schnell. Das Kind besucht ein Gymnasium. Fragst du mich?

Ćwiczenia - czasownik regularny

Czasownik nieregularny

  • czasowniki, w których samogłoska rdzenna a zmienia się w 2. i 3. os. lp. na ä, np.: laufen (biec), schlafen (spać), fahren (jechać), tragen (nosić), waschen (myć, prać), halten (trzymać, zatrzymać się)

  • czasowniki, w których samogłoska rdzenna e zmienia się w 2. i 3. os. lp. na i, np.: helfen (pomagać), sprechen (mówić), essen (jeść), geben (dawać), nehmen (brać), treffen (spotykać)

  • czasowniki, w których samogłoska rdzenna e zmienia się w 2. i 3. os. lp. na ie, np.: sehen (widzieć).
  •   laufenen - biegać
    a => ä
    helfen - pomagać
    e => i
    sehen - widzieć
    a => ie
    ich laufe helfe sehe
    du läufst hilfst siehst
    er/sie/es/man läuft hilft sieht
    wir laufen helfen sehen
    ihr lauft helft seht
    sie/Sie laufen helfen sehen

  • Czasowniki haben i sein.

  •   haben- mieć sein - być
    ich habe bin
    du hast bist
    er/sie/es/man hat ist
    wir haben sind
    ihr habt seid
    sie/Sie haben sind
    Przykłady

    Der Schüler läuft 2 Kilometer. Siehst du Gebirge do drüben? Ihr helft euren Eltern. Sie laufen oft. Sie hilft dem Jungen. Der Mann hat keine Zeit. Bist du zufrieden mit deinem Auto?

    Ćwiczenia - czasowniki nieregularne

    Ćwiczenia - czasowniki haben i sein

    Czasowniki modalne

    Czasowniki modalne odmieniają się przez zaimki osobowe inaczej w liczbie pojedynczej, a inaczej w liczbie mnogiej. Porównaj w tabeli.

      dürfen - mieć pozwolenie
    können - umieć, potrafić, móc mögen - lubić müssen - musieć
    sollen - mieć powinność
    wollen - chcieć
    ich darf kann mag muss soll will
    du darfst kannst magst musst sollst willst
    er/sie/es/man darf kann mag muss soll will
    wir dürfen können mögen müssen sollen wollen
    ihr dürft könnt mögt müsst sollen wollen
    sie/Sie dürfen können mögen müssen sollen wollen

    Czasowniki modalne występują z bezokolicznikiem innego czasownika tworząc z nim orzeczenie zdania. Czasownik modalny w formie osobowej występuje na drugim miejscu, a bezokolicznik (drugiego czasownika) na końcu zdania.

    Przykłady

    Ihr sollt das Buch lesen.
    Ich muss fleißig arbeiten.
    Das Kind kann endlich in die Schule gehen.
    Die Schüler müssen für die Prüfung viel lernen.
    Der Junge will Fußball spielen.

    Ćwiczenia - czasowniki modalne

    Czasowniki zwrotne

    Czasowniki zwrotne to czasowniki z zaimkiem zwrotnym sich, który odnosi się zawsze do podmiotu.

    W języku polskim zaimek zwrotny jest we wszystkich osobach taki sam się, natomiast w języku niemieckim przyjmuje w zależności od osoby różne formy.

    Odmiana zaimka zwrotnego
      Zaimek zwrotny - Reflexivpronomen sich im Nominativ Akkusativ
    Zaimek zwrotny się w mianowniku bierniku
    Zaimek zwrotny - Reflexivpronomen sich im Dativ
    Zaimek zwrotny sobie w mianowniku bierniku
    ich mich mir
    du dich dir
    er/sie/es/man sich sich
    wir uns uns
    ihr euch euch
    sie/Sie sich sich
    Przykłady czasowników zwrotnych
      sich freuen- cieszyć się
    sich treffen - spotykać się sich rasieren - golić się
    ich freue mich treffe mich rasiere mich
    du freust dich triffst dich rasierst dich
    er/sie/es/man freut sich trifft sich rasiert sich
    wir freuen uns treffen uns rasieren uns
    ihr freut euch trefft euch rasiert euch
    sie/Sie freuen sich treffen sich rasieren sich

    Nie wszystkie czasowniki zwrotne w języku niemieckim są również zwrotne w języku polskim.

    Przykłady
    sich unterhalten (rozmawiać), sich ausruhen (odpoczywać), sich bedanken (dziękować), sich erholen (odpoczywać), sich setzen (siadać)

    Nie wszystkie czasowniki zwrotne w języku polskim są zwrotne w języku niemieckim.

    Przykłady
    lachen (śmiać się), spielen (bawić się), enden (kończyć się), heißen (nazywać się), lernen (uczyć się), beginnen (zaczynać się).
    Przykłady zdań

    Ihr freut euch auf die Ferien.
    Ich rasiere mich jeden Tag.
    Das Kind trifft sich mit dem Vater.

    Ćwiczenia - czasowniki zwrotne

    Czasowniki rozdzielnie złożone

    Czasowniki rozdzielnie złożone składają się z akcentowanego przedrostka i czasownika.

    Przedrostki rozdzielne

    ab-, an-, auf-, aus-, bei-, ein-, fern-, fest-, mit-, nach-, statt-, teil-, um-, vor-, weg-, zu-, zurück-, zusammen-.

    PRZYKŁADY

    abnehmen (odchudzać się), anfangen (zaczynać), aufräumen (sprzątać), aussehen (wyglądać), beibringen (wpajać, uczyć), einschlafen (zasypiać), fernsehen (oglądać telewizję), feststellen (stwierdzać), mitbringen (przynieść ze sobą), nachholen (nadrobiać zaległości), stattfinden (odbywać się), teilnehmen (brać udział), umziehen (przeprowadzać się), vorstellen (przedstawiać), weggehen (odchodzić), zumachen (zamykać), zurückkommen (wracać), zusammenarbeiten (współpracować)

    W czasie teraźniejszym Präsens czasownik odmieniamy, a przedrostek przechodzi na koniec zdania.

    Ich stehe um sechs Uhr auf.
    Er bringt mir die deutsche Grammatik bei.
    Die Schüler kommen gleich zurück.

    Jeśli czasownik rozdzielny występuje w zdaniu z czasownikiem modalnym, to jest na końcu zdania w formie bezokolicznika pisany łącznie (Porównaj).

    Ich muss um sechs Uhr aufstehen.
    Er soll mir die deutsche Grammatik beibringen.
    Die Schüler möchten gleich zurückkommen.

    Czasowniki nierozdzielnie złożone

    Czasowniki nierozdzielnie złożone składają się z nieakcentowanego przedrostka i czasownika.
    Przedrostki nierozdzielne

    be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer-.

    PRZYKŁADY

    besuchen (odwiedzać), empfehlen (polecać), entstehen (powstawać), erfinden (wynaleźć), gehören (należeć do), misstrauen (nie ufać), verstehen (rozumieć), zerstören (niszczyć) Przy odmianie czasownika w czasie teraźniejszym Präsens nie rozdziela się przedrostka od właściwego czasownika.

    Ich besuche ein Lyzeum.

    Ćwiczenia - rozdzielnie i nierozdzielnie złożone